Veelgestelde vragen over het krijgen van een erfenis

De Notaristelefoon wordt vaak gebeld door mensen met vragen over het krijgen van een erfenis. Op deze pagina en een vervolgpagina vindt u de veelgestelde vragen en antwoorden. 

Wilt u meer informatie?
Bekijk dan de pagina 'een erfenis krijgen'. Of praat eens met de specialist op dit gebied: de notaris.

De tarieven en vrijstellingen erfbelasting en schenkbelasting van 2014 zijn vermeld in een informatiekaart (pdf).


<< Terug naar het overzicht 'advies van de Notaristelefoon'

1. Kan ik een deel van de erfenis van mijn zieke vader weggeven aan onderzoek naar de ziekte?

Zowel mijn vader als mijn moeder zijn aan een ernstige ziekte overleden. Ik heb van hen een behoorlijk bedrag geërfd en nu wil ik uit die erfenis een bedrag besteden voor de bestrijding van en het onderzoek naar die ziekte. Hoe regel ik dat?

Antwoord: Een schenking aan een goed doel wordt als gewone gift gezien. Giften zijn fiscaal aftrekbaar als aan bepaalde voorwaarden is voldaan. Voor periodieke giften gelden ruimere aftrekmogelijkheden dan voor gewone giften. De notaris kan u hierover adviseren.

2. Ik ben erfgenaam van mijn buurvrouw, wat nu?

Ik ben voor het eerst van mijn leven erfgenaam. Van een hulpbehoevende buurvrouw die ik wel eens heb geholpen met het invullen van haar belastingaangifte en van wie ik daardoor weet dat zij nogal een centje had. Wat moet ik doen?

Antwoord:
Een erfenis is niet altijd goed nieuws. Hoewel u denkt dat uw buurvrouw nogal een centje heeft, kunnen er zoveel schulden in de nalatenschap zijn, dat er niets meer overblijft. Het is daarom raadzaam vooraf informatie in te winnen bij de notaris. Als u erfgenaam bent, kunt u kiezen of u de erfenis aanvaardt, verwerpt of beneficiair aanvaardt (alleen aanvaarden als er meer bezittingen dan schulden zijn).

Overigens, als u zich feitelijk hebt gedragen als erfgenaam, bijvoorbeeld wanneer u spullen uit de nalatenschap hebt verkocht of wanneer u bij de ontruiming van de woning de spullen (inboedel) niet hebt opgeslagen, maar aan een opkoper hebt meegegeven, kunt u niet meer verwerpen of beneficiair aanvaarden. Het verrichten van handelingen en/of betalingen kan in dit verband dus verstrekkende gevolgen hebben.

3. Kan ik mijn erfdeel opeisen om mijn schulden af te lossen?

Twaalf jaar geleden is mijn vader overleden. Mijn moeder heeft nu het vruchtgebruik. Omdat ik schulden heb gemaakt, wil ik nu mijn erfdeel opeisen om zo die schulden af te lossen. Kan dat?

Antwoord: Het erfdeel van de kinderen is meestal omgerekend in een geldbedrag. Hierdoor krijgen de kinderen een geldvordering op hun moeder. Deze geldvordering mag volgens de wet pas worden opgeëist als de moeder overlijdt, failliet gaat of in de schuldsanering terechtkomt.

4. Heeft mijn ex recht op een deel van de erfenis van mijn moeder?

Mijn ouders zijn allebei overleden, mijn vader vijf jaar geleden en mijn moeder twee maanden geleden. Ik ben drie jaar geleden gescheiden. Mijn ex beweert nu dat zij nog recht heeft op een deel van de nalatenschap van mijn moeder. Dat kan toch niet?

Antwoord:
Het is mogelijk dat de nalatenschap van uw vader nog niet was verdeeld, zoals vaak voorkomt. Uw erfdeel in de nalatenschap van uw vader viel in de gemeenschap van goederen waarin u toen was gehuwd. Uw ex heeft dan nog recht op de helft van uw erfdeel in uw vaders nalatenschap.

Nu uw moeder is overleden moet eerst uw erfdeel in vaders nalatenschap uitbetaald worden aan u en uw ex. Wat er dan nog overblijft is de eigenlijke nalatenschap van uw moeder. Daarin deelt uw ex niet mee omdat u op het ogenblik van haar overlijden al gescheiden was. Deze vervelende situatie had kunnen worden voorkomen.

5. Mijn tante is ongehuwd en zonder (klein)kinderen. Ben ik erfgenaam?

Mijn tante is ongehuwd en heeft geen (klein)kinderen. Ben ik erfgenaam als zij komt te overlijden?

Antwoord: Als uw tante overlijdt dan zijn volgens de wet de naaste verwanten de erfgenamen. Omdat zij niet gehuwd is en geen (klein)kinderen heeft zullen dat haar broers en zusters zijn. Als een broer of zuster vóór uw tante is overleden komen de kinderen van de vooroverleden broer of zuster samen in de plaats van hun vader of moeder. Wanneer uw tante echter een testament heeft gemaakt, kan zij daarbij een of meer andere personen en/of instellingen als erfgenaam aanwijzen. De familie erft dan niets.

6. Ik hoor niks over de nalatenschap van moeder met wie ik geen contact meer had. Wat kan ik doen?

Mijn moeder is anderhalf jaar geleden overleden. Ik heb al jaren geen contact met haar gehad en de verhouding met mijn broers en zusters is ook niet goed. Nu hoor ik niets over de afwikkeling van de nalatenschap. Wat kan ik doen?

Antwoord:
Als het onmogelijk blijkt om met uw broers en zusters contact te krijgen, kunt u in het boedelregister bij de rechtbank informeren of er een notaris betrokken is bij de afwikkeling van de nalatenschap. U kunt dan met die notaris contact opnemen. Is er geen notaris bekend, dan kunt u zelf een notaris inschakelen. Overigens is het in zo’n geval altijd raadzaam om de nalatenschap beneficiair te aanvaarden.

7. Ben ik erfgenaam van mijn broer? Mijn ouders en broers en zussen zijn overleden.

Mijn broer Jan is kortgeleden overleden. Hij was ongehuwd en heeft geen kinderen gehad. Hij heeft geen testament gemaakt. Ben ik nu de enige erfgenaam nu mijn ouders en mijn andere broers en zusters zijn overleden?

Antwoord: Omdat uw broer Jan geen testament heeft gemaakt, worden de erfgenamen aangewezen door de wet. Het hangt helemaal van de familiesituatie af of u de enige erfgenaam bent of dat de wet meer erfgenamen aanwijst. Als iemand ongehuwd is en geen afstammelingen heeft, moet zijn nalatenschap volgens de wet worden verdeeld tussen zijn ouders en zijn broers en zusters met hun afstammelingen. De kinderen van de overleden broers en zusters van Jan (zijn neefjes en nichtjes) delen dus ook mee. De notaris kan u meer uitleg geven over uw erfdeel mochten uw broers of zusters zijn overleden.

8. Ik hoor maar niks van de bewindvoerder van mijn overleden oom. Wat nu?

Mijn oom is enige tijd geleden overleden en ik ben de enige erfgenaam. Mijn oom stond onder bewind en ik hoor maar niets van de bewindvoerder. Wat moet ik doen?

Antwoord: De taak van de bewindvoerder is als gevolg van het overlijden geëindigd. Hij moet alleen nog aan de kantonrechter een financiële rekening en verantwoording afleggen over de periode tot het overlijden.

Vanaf het tijdstip van het overlijden hebben de erfgenamen (of heeft de executeur) het beheer over de nalatenschap. De bewindvoerder zal dus alle bescheiden moeten overhandigen aan de erfgenamen (of de executeur). De notaris kan u meer uitleg geven over de stappen die u kunt ondernemen.

9. Hoe kom ik er achter of ik recht heb op de erfenis van mijn vader met wie ik geen contact meer had?

Ik heb gehoord dat mijn vader een jaar geleden is overleden. We hadden geen contact meer sinds hij is hertrouwd na het overlijden van mijn moeder. Hoe kom ik er achter of ik nog ergens recht op heb?

Antwoord: Via het Centraal Testamentenregister (CTR) kunt u achterhalen of er een testament was en via het boedelregister van de rechtbank of er een notaris betrokken is (geweest). Overigens kunt u te allen tijde een notaris inschakelen om het voor u uit te zoeken.

10. Heeft een erfenis gevolgen voor de bijstandsuitkering?

Mijn moeder is overleden. Ik zit in de bijstand. Heeft mijn erfenis gevolgen voor de bijstandsuitkering?

Antwoord:
Als u erft terwijl u een bijstandsuitkering krijgt moet u dat melden aan de Sociale Dienst van uw gemeente. Uw uitkering zal dan worden stopgezet als uw vermogen groter is dan € 5.850,- (bedrag voor 2014) als u een alleenstaande bent. Voor mensen die een gezamenlijke huishouding voeren en alleenstaande ouders bedraagt het vermogen dat vrijgelaten wordt € 11.700,- (bedrag voor 2014).

Het vermogen boven deze bedragen moet u eerst zelf opmaken. Als het vermogen weer onder de hierboven vermelde bedragen uitkomt, kunt u opnieuw een bijstandsuitkering aanvragen. Als u de erfenis niet aanmeldt bij de sociale dienst kan die u een sanctie opleggen.

11. Valt mijn erfenis buiten de schuldsaneringsregeling?

Ik zit in een schuldsaneringsregeling die over een maand eindigt. Mijn vader is vorige week overleden. Het zal nog wel even duren voordat mijn erfdeel uitgekeerd kan worden. Valt mijn erfenis nu buiten de schuldsaneringsregeling?

Antwoord: U bent erfgenaam geworden op het ogenblik dat uw vader is overleden. Dat betekent dat uw recht op de erfenis is ontstaan tijdens de duur van de schuldsaneringsregeling. Het gevolg is dat uw erfenis ten goede moet komen aan de schuldeisers en dat u de bewindvoerder op de hoogte moet brengen van de erfenis. Doet u dat niet dan kunnen de schuldeisers na de afloop van de schuldsaneringsregeling toch nog een claim leggen op uw erfenis.

12. Heb ik recht op de erfenis van mijn biologische vader die mij niet erkend heeft?

Mijn biologische vader heeft een tijd lang een relatie gehad met mijn moeder. Hij heeft mij niet erkend. Nu is hij overleden zonder een testament achter te laten. Heb ik recht op zijn erfenis?

Antwoord:
U bent geen erfgenaam omdat u wettelijk gezien geen kind van hem bent. Had hij u erkend dan was u een bloedverwant van hem en zou u wel erven. U hebt echter de mogelijkheid om na het overlijden van uw verwekker een gerechtelijke vaststelling van het vaderschap door de rechtbank aan te vragen. Daarvoor moet u zich tot een advocaat wenden.

Als het vaderschap door de rechtbank wordt vastgesteld, is het gevolg dat u een bloedverwant bent van uw vader. Dat betekent onder meer dat u erfgenaam van uw vader bent. Voor het geval de nalatenschap al is afgewikkeld zal er een opnieuw een berekening van alle erfdelen moeten plaatsvinden. De andere erfgenamen zullen uw erfdeel aan u moeten uitkeren.

13. Wat gebeurt er bij het overlijden van een van mijn ouders? Ze zijn gehuwd maar leven gescheiden.

Vader en moeder zijn nog gehuwd maar leven al jaren gescheiden. Geen van beiden heeft een testament. Wat gebeurt er bij het overlijden van één van hen?

Antwoord: Omdat uw ouders nog gehuwd zijn maakt het voor de vererving niet uit of zij gescheiden leven. Bij het overlijden van een ouder krijgt de andere ouder op grond van de wettelijke verdeling de hele nalatenschap. Het erfdeel van de kinderen wordt dan omgerekend in een geldbedrag. Hiervoor krijgen zij een vordering op de langstlevende ouder, maar zij krijgen hun erfdeel nog niet in handen. Als uw ouders deze gevolgen niet willen moeten zij een testament maken. 

... nog meer gegeven adviezen >>

Raadpleeg de vervolgpagina voor meer adviezen over het krijgen van een erfenis