Veelgestelde vragen over het regelen van uw nalatenschap

De Notaristelefoon wordt vaak gebeld door mensen met vragen over het regelen van een nalatenschap. Op deze pagina vindt u de veelgestelde vragen en antwoorden.

Wilt u meer informatie?
Bekijk dan de pagina 'het regelen van uw nalatenschap'. Of praat eens met de specialist op dit gebied: de notaris.

<< Terug naar het overzicht 'advies van de Notaristelefoon'

1. Erft mijn vriend van mij als ik een samenlevingscontract heb?

Mijn vriend en ik wonen al vele jaren samen en we hebben een samenlevingscontract bij de notaris laten opmaken. Wij hebben samen twee minderjarige kinderen die door mijn vriend zijn erkend. Als ik overlijd gaat alles toch naar mijn vriend?

Antwoord: Als u geen testament hebt zijn uw kinderen uw enige erfgenamen. Uw vriend erft niets. Maar als uw kinderen nog minderjarig zijn zal uw vriend de erfenis gaan beheren voor elk kind totdat ze 18 jaar worden. Daarna krijgt het kind zelf de beschikking over zijn erfenis. Willen jullie elkaar tot erfgenaam benoemen en elkaar de beschikking geven over de nalatenschap? Dan moet u allebei een testament maken.

2. Kan ik ook een van mijn kinderen onterven?

Omdat onze verhouding al vele jaren heel slecht is, zou ik het vreselijk vinden als mijn jongste zoon iets van mij erft als ik overlijd. Ik zou mijn oudste zoon tot enig erfgenaam willen benoemen. Maar je kunt een kind toch niet onterven?

Antwoord: U kunt een kind altijd onterven. U moet dan wel bij de notaris een testament opstellen. In het testament legt u vast dat uw jongste zoon niets erft. Uw jongste zoon kan na uw overlijden echter wel zijn legitieme portie opeisen. Hij erft dan een vierde gedeelte in plaats van de helft van uw nalatenschap. Let wel, uw jongste zoon heeft geen recht op uw woning of op de spulletjes, alleen op een bedrag in geld.

Uw oudste zoon wordt automatisch eigenaar van alle roerende en onroerende zaken en kan dan alleen de nalatenschap afwikkelen. Het recht van uw jongste zoon om een beroep te doen op zijn legitieme portie vervalt vijf jaar na uw overlijden. Daarna heeft hij geen rechten meer.

3. Hoe voorkomen we dat onze dochter onze erfenis direct opmaakt?

In de loop der jaren hebben wij een aardig vermogen opgebouwd mede dankzij de erfenissen van onze ouders. Wij hebben echter een dochter die niet met geld kan omgaan. Daarom zijn we bang dat zij na ons overlijden de erfenis binnen de kortste tijd opmaakt. Wat kunnen wij eraan doen om dat te voorkomen?

Antwoord: U kunt dan een testament opmaken en daarin laten opnemen dat het erfdeel van uw dochter onder bewind wordt gesteld. U moet ook een bewindvoerder aanwijzen. De bewindvoerder gaat dan het geërfde beheren. Zo kunt u voorkomen dat uw dochter de erfenis opmaakt.

Vijf jaar na uw overlijden kan uw dochter zich echter tot de rechtbank wenden met het verzoek om het bewind op te heffen. De rechtbank beslist dan of uw dochter in staat is om zelf de nalatenschap te beheren en of het bewind beëindigd kan worden.

4. Kan mijn broer die onder curatele is gesteld een testament maken?

Mijn broer heeft een aardig vermogen opgebouwd. Hij is niet getrouwd en heeft geen kinderen. Daarom wil hij een testament opstellen, maar kortgeleden is hij onder curatele gesteld. Kan hij eigenlijk wel een testament maken?

Antwoord: Als iemand onder curatele is gesteld hangt het af van de grond waarop de curatele is ingesteld of hij een testament kan maken. Wanneer hij onder curatele is gesteld vanwege verkwisting of 'gewoonte van drankmisbruik' kan hij een testament maken.

Dat is anders wanneer hij vanwege zijn geestelijke toestand niet in staat is om de betekenis van het maken van een testament te overzien, bijvoorbeeld als gevolg van dementie. De notaris beoordeelt of iemand vanwege zijn geestelijke toestand in staat is om de gevolgen van het maken van een testament te overzien.

5. De vrouw van mijn zoon had al kinderen, erven zij ook van mij?

Mijn zoon is getrouwd met een vrouw die al drie kinderen heeft uit een eerdere relatie. Als mijn zoon nu voor mij komt te overlijden zijn die kinderen dan mijn kleinkinderen en erven ze ook van mij?

Antwoord: Nee, deze kinderen erven niet van u, want ze zijn geen 'eigen' kinderen van uw zoon. Om erfgenaam volgens de wet te kunnen zijn moet er een bloedverwantschap zijn tussen de erflater en de erfgenaam. Als iemand niet wil dat bloedverwanten erven dan moet dat worden vastgelegd in een testament.

6. Kan ik mijn testament verscheuren zodat mijn dochter weer erfgenaam is?

Ik had tien jaar geleden ruzie met mijn dochter en heb toen een testament gemaakt en haar onterfd. Nu is alles weer goed gekomen en gaan we weer goed met elkaar om. Ik wil nu dat zij weer gewoon mee erft met de andere kinderen. Kan ik het testament verscheuren en is het dan goed?

Antwoord: Om een testament te laten vervallen of te wijzigen is altijd een notariële akte nodig. Uw testament kan alleen vervallen door bij de notaris een akte van herroeping testament te laten maken. Als dat is gebeurd, geldt weer het wettelijk erfrecht en erven alle kinderen evenveel.

7. Ik heb geen kinderen en ben niet getrouwd, wie erft van mij?

Ik ben 35 jaar, heb geen kinderen en ben niet getrouwd. Wie erft er dan van mij?

Antwoord: Als u geen testament hebt gemaakt, dan zijn ouders, broers en zusters uw erfgenamen. Wilt u zelf bepalen wie uw erfgenamen zijn, dan moet dat met een testament geregeld worden.

8. Kan ik vlak voor mijn vakantie nog even snel mijn testament wijzigen?

Wij gaan morgen met vakantie. Wij hebben een testament, maar willen nu nog iemand als erfgenaam opnemen en twee legaten laten opnemen. Kunnen wij dat nu nog op een briefje zetten en dat bij ons testament leggen voor het geval er iets met ons vliegtuig gebeurt?

Antwoord: Als u iemand tot erfgenaam wilt benoemen of als u iemand een legaat wilt nalaten, moet u uw testament via de notaris wijzigen of aanvullen. De enige uitzondering is wanneer het gaat om een bepaald stuk uit de inboedel of wanneer het gaat om een bepaald sieraad. In dat geval kunt u zelf daarvoor een codicil maken. Dat is een eigenhandig met de pen geschreven stuk waarin u een en ander vastlegt. U moet dat stuk dateren en ondertekenen. 

Als u dus nog vóór uw vakantie iemand tot erfgenaam wilt benoemen of wanneer u iemand bijvoorbeeld een bedrag van 1.000 euro wilt nalaten, dan zult u tijdig naar de notaris moeten gaan.

9. Kan ik met een nieuw codicil de executeur van mijn erfenis wijzigen?

Ik heb een neef tot executeur testamentair benoemd. Daarvoor heb ik enige jaren geleden een zelf geschreven stuk, een codicil, opgemaakt op aanraden van mijn notaris. Mijn neef heb ik echter al een tijd niet meer gezien en ik overweeg een nicht van mij tot executeur te benoemen. Kan ik nu zelf weer een codicil opmaken en de benoeming van de executeur wijzigen?

Antwoord: Vóór 2003 kon u inderdaad een executeur benoemen en die benoeming wijzigen met een onderhands codicil. Met ingang van 2003 is de wet gewijzigd en sindsdien kan een executeursbenoeming alleen in een officieel testament worden vastgelegd. Bij een wijziging van een executeursbenoeming hebt u dus een testament nodig.

10. Kan mijn zus een testament maken nu zij onder bewind is gesteld?

Mijn zuster heeft een aardig vermogen opgebouwd. Zij is niet getrouwd en heeft geen kinderen. Daarom wil zij een testament opstellen, maar kortgeleden is zij onder bewind gesteld. Kan zij eigenlijk wel een testament maken?

Antwoord: Als iemand onder bewind is gesteld kan hij of zij een testament maken. Dat is anders wanneer diegene vanwege zijn geestelijke toestand niet in staat is om de betekenis van het maken van een testament te overzien, bijvoorbeeld als gevolg van dementie. De notaris beoordeelt of iemand vanwege zijn geestelijke toestand niet in staat is om de gevolgen van het maken van een testament te overzien.

11. Kan ik de boedelvolmacht van een verre neef weigeren?

In verband met de nalatenschap van mijn tante heeft de notaris mij een boedelvolmacht toegestuurd. In die volmacht moet ik een verre neef machtigen om namens mij de nalatenschap af te wikkelen. Omdat ik die neef nauwelijks ken, vraag ik mij af of ik er wel goed aan doe om hem te machtigen.

Antwoord: Allereerst kunt u hem natuurlijk een beperkte volmacht geven. Het is verstandig om daarvoor contact op te nemen met de notaris. Verder moet uw neef altijd inlichtingen verstrekken en rekening en verantwoording aan u afleggen over wat hij heeft gedaan in het kader van de afwikkeling.

Het is beslist niet zo dat u niets meer te vertellen hebt. Natuurlijk kunt u op elk ogenblijk de volmacht intrekken. Dan moet u ook de notaris daarvan in kennis stellen. Of u echter de afwikkeling van de nalatenschap aan uw neef toevertrouwt beslist u helemaal zelf. Het is ook mogelijk de notaris een volmacht te geven.

12. Kan ik de voogdij van mijn kinderen regelen met 'n mondelinge afspraak?

Mijn zus en ik hebben samen een papier ondertekend waarop staat dat wij elkaars kinderen in huis nemen als één van ons zou overlijden. Dat is toch zo goed geregeld?

Antwoord: De intentie van de beide zussen is goed, maar bedenk wel dat een stuk papier na verloop van jaren zoek kan raken. Als er dan ook geen testament is of er staat in het testament niets over de voogdij, dan moet de rechter beslissen wie de voogd wordt. De notaris kan u hierover adviseren.

13. Is het slim om mijn moeders rekeningen ook op mijn naam te zetten?

Vorig jaar is mijn vader overleden. De bank heeft mijn moeder aangeraden om al haar bankrekeningen op haar eigen naam en op mijn naam te zetten, omdat dan bij het overlijden van mijn moeder die rekening niet geblokkeerd wordt. Is dat een goed advies?

Antwoord: Een gezamenlijke rekening (en/of-rekening ) wordt meestal ook geblokkeerd bij het overlijden van een van de rekeninghouders. Handelingen als het opheffen en wijzigen van de tenaamstelling kunnen dan niet meer gedaan worden. De bank vraagt een verklaring van erfrecht om de rekening weer vrij te geven. Overigens is het vaak onduidelijk aan wie het saldo van een en/of-rekening toekomt. U deelt het bankrekeningnummer, niet het bedrag dat erop staat. Stel dat er bijvoorbeeld meerdere erfgenamen zijn dan is dit iets om rekening mee te houden.

14. Kan ik het partnerpensioen voor mijn vriendin regelen via mijn testament?

Mijn vriendin is erfgenaam in mijn testament. Mijn vriendin en ik hebben geen samenlevingscontract. Kan ik ook het partnerpensioen aan haar nalaten via mijn testament?

Antwoord: Nee, je kunt een partnerpensioen niet nalaten via een testament. Bij een partnerpensioen gaat uw opgebouwde werkgeverspensioen naar uw partner als u overlijdt. Het is een aanspraak op een uitkering die slechts gaat lopen als aan ‘de voorwaarden’ is voldaan. Je moet bewijzen dat je echt de partner bent van degene die is overleden. Dat gaat vanzelf als je getrouwd bent of bij de burgerlijke stand als partner staat geregistreerd. Woon je echter samen, dan eist het pensioenfonds vaak een samenlevingscontract als bewijs dat je bij elkaar hoort. Ook kan bijvoorbeeld geëist worden dat partners minimaal zes maanden samengewoond moeten hebben. Soms moet je aan beide voorwaarden voldoen. Een pensioenaanspraak is in een contract geregeld en de mogelijkheden hangen dus af van de voorwaarden van die specifieke pensioenmaatschappij.