Mantelzorgwoning

Wat is een mantelzorgwoning?

Een mantelzorgwoning is een zelfstandige woning met een eigen ingang, keuken, woonkamer, slaapkamer en badkamer met toilet. Er zijn verschillende vormen van mantelzorgwoningen:

• Je kunt een schuur of garage ombouwen tot mantelzorgwoning.
• Je kunt een deel van een huis verbouwen tot mantelzorgwoning.
• Je kunt een bijgebouw laten bouwen en dat tijdelijk als mantelzorgwoning gebruiken.
• Je kunt een kant-en-klare mantelzorgwoning huren of kopen en die in de tuin zetten.

Op deze pagina gaan we uit van het kopen of huren van een kant-en-klare mantelzorgwoning die in de tuin wordt geplaatst.

Regels voor plaatsen mantelzorgwoning verschillen per gemeente

Zet niet zomaar een mantelzorgwoning in de tuin. Verdiep je eerst in de regels. Tot 2024 waren de voorwaarden voor een mantelzorgwoning in heel Nederland hetzelfde. Sinds 2024 heeft elke gemeente eigen regels. Ga allereerst na of je een vergunning nodig hebt. Dat kun je controleren op de website van het Omgevingsloket. Of vragen aan de afdeling bouwen en vergunningen van de gemeente waarin de mantelzorgwoning komt. Check meteen ook of er nog andere regels gelden. Bijvoorbeeld of de mantelzorgwoning meteen weg moet als geen mantelzorg meer nodig is.

Woont degene die mantelzorg nodig heeft samen met een partner in de mantelzorgwoning? Vraag dan meteen ook aan de gemeente of de partner mag blijven nadat degene die mantelzorg nodig heeft in een zorginstelling wordt opgenomen. Of als diegene overlijdt. Per gemeente verschilt wat mag.

Wie is eigenaar van de mantelzorgwoning?

De mantelzorgwoning wordt eigendom van de eigenaar van de grond waarop de woning wordt geplaatst. Dat gaat goed als de grondeigenaar de mantelzorgwoning ook betaalt. Wordt de woning bijvoorbeeld betaald door degene die mantelzorg nodig heeft en komt deze op grond van de mantelzorger? Dan is het verstandig om een afspraak te maken met een notaris. Die kan je vertellen welke mogelijkheden er zijn om de zaken goed te regelen: bijvoorbeeld recht van opstal, erfpacht of vruchtgebruik.

In de meeste gevallen wordt de mantelzorgwoning verbonden met de grond: er is een fundering en een aansluiting voor water, stroom en riool. Alleen in uitzonderlijke gevallen wordt de grondeigenaar géén eigenaar van de mantelzorgwoning. Of als je iets anders regelt bij de notaris.

Kosten van een mantelzorgwoning

De kosten van een mantelzorgwoning lopen sterk uiteen: van 45.000 euro voor een eenvoudige mantelzorgwoning tot wel 150.000 euro voor een luxe uitvoering. Je kunt hiervoor vaak geen hypotheek krijgen, maar misschien wel een andere lening. Vraag dit na bij een financieel adviseur. Veel gemeenten hebben een zogenaamde blijverslening. Dan kun je geld lenen om langer in je huis te blijven wonen. Soms kan die lening ook gebruikt worden om een mantelzorgwoning te kopen. Vraag dit na bij je gemeente. Naast de aankoopkosten heb je ook te maken met de extra kosten van bijvoorbeeld energie en voor onderhoud. Maak hierover afspraken met elkaar. Bespreek ook of de bewoner van de mantelzorgwoning huur moet betalen, of niet. Misschien heeft de bewoner wel recht op huurtoeslag. Kijk hiervoor op de website van de Dienst Toeslagen.

Soms toestemming hypotheekverstrekker nodig

Voor het plaatsen van een mantelzorgwoning en het aangaan van een huurovereenkomst is soms ook toestemming van de hypotheekverstrekker van de eigenaar van de woning nodig. Ga dit na vóór de mantelzorgwoning in de tuin wordt geplaatst.

Wel of geen WOZ-waarde voor de mantelzorgwoning

Of de gemeente een WOZ-waarde aan de mantelzorgwoning koppelt, is afhankelijk van de situatie. Er komt géén aparte WOZ-waarde als aan deze 2 voorwaarden wordt voldaan:

• De eigenaar van de grond en de mantelzorgwoning zijn dezelfde.
• Het gaat om een tijdelijke mantelzorgwoning.

In andere gevallen kan wél een aparte WOZ-waarde volgen voor de mantelzorgwoning. Vraag dit na bij je gemeente.

Eigen huisnummer aanvragen voor mantelzorgwoning

Je kunt een eigen huisnummer aanvragen voor de mantelzorgwoning. De gemeente geeft een huisnummer als de woning aan een aantal voorwaarden voldoet, zoals een eigen of gedeelde toegang, een eigen toegangsdeur die van binnen en van buiten op slot kan en een zelfstandig te gebruiken keuken. Een eigen huisnummer heeft als nadeel dat de bewoner te maken krijgt met gemeentelijke heffingen. Maar zónder eigen huisnummer is de kans groot dat sprake is van een gezamenlijke huishouding tussen de mantelzorger en degene die mantelzorg nodig heeft. En dat kan weer gevolgen hebben voor uitkeringen en toeslagen. Je kunt de Belastingdienst vragen om iemand niet als toeslagpartner aan te merken.

Inkomstenbelasting en gemeentelijke heffingen

De mantelzorgwoning kan gevolgen hebben voor je aangifte inkomstenbelasting en de gemeentelijke heffingen.

Inkomstenbelasting

De gevolgen voor de inkomstenbelasting zijn sterk afhankelijk van de situatie. Wie is eigenaar van de grond en wie van de mantelzorgwoning? Woont de mantelzorger in de mantelzorgwoning of juist degene die zorg nodig heeft? Vraag een financieel adviseur of belastingadviseur om raad.

Gemeentelijke heffingen

Een eigen huisnummer heeft vrijwel altijd tot gevolg dat de bewoner van de mantelzorgwoning lokale heffingen en belastingen moet betalen, zoals afvalstoffenheffing en gemeentelijke belastingen.

Acties

• Bekijk de informatie over mantelzorg en de mantelzorgwoning op mantelzorg.nl. Lees ook de brochure Mantelzorg en mantelzorgwoning
• Neem contact op met de gemeente waarin de mantelzorgwoning komt. Maak een afspraak en bespreek waar je allemaal aan moet denken bij het plaatsen van een mantelzorgwoning.
• Vraag een financieel adviseur om raad als je geld moet lenen voor de aankoop van de mantelzorgwoning. Hij kan je ook meer vertellen over de gevolgen voor je aangifte inkomstenbelasting. Je kunt ook bellen met de BelastingTelefoon: 0800-0543. De BelastingTelefoon geeft géén advies!
• Check bij de Dienst Toeslagen of mantelzorg gevolgen heeft voor je toeslagen.
• Maak een afspraak met een notaris als je juridische vragen hebt en oplossingen zoekt. Bijvoorbeeld als de koper van de mantelzorgwoning niet de eigenaar van de grond is. En ook als je bijvoorbeeld een huurcontract of andere afspraken op papier wilt zetten.