Erfenis voor je kinderen en kleinkinderen

Wettelijk erfrecht en (klein)kinderen

Ben je getrouwd of heb je een geregistreerd partnerschap en heb je samen kinderen? Na jouw overlijden krijgen jullie kinderen volgens de wettelijke verdeling nog niets. Alles gaat naar je partner. De kinderen krijgen een vordering in geld zo groot als hun erfdeel. Zij kunnen dit pas opeisen nadat de andere ouder is overleden. Dan erven de kinderen dus van beide ouders.

Let op: Kinderen krijgen nog niets in deze situatie, maar zijn wel erfgenaam. En moeten dus wel de aangifte erfbelasting invullen wanneer de eerste ouder is overleden.

Niet getrouwd of geregistreerd partners? Dan erven volgens de wet alleen jullie kinderen. Je partner is geen erfgenaam.

In beide situaties geldt: is een van jouw kinderen eerder dan jij overleden en heeft dat kind zelf al kinderen (jouw kleinkinderen)? Dan komen die kleinkinderen automatisch als erfgenaam in de plaats van jouw overleden kind. Jouw schoondochter of schoonzoon is geen erfgenaam.

Wil je dit anders of meer zaken regelen? Dan moet je een testament opmaken bij de notaris. Op deze pagina lees je een aantal voorbeelden van afspraken die je in het testament kunt opnemen voor je kinderen en kleinkinderen.

Schenking ‘rechttrekken’

Soms kan het zo uitkomen dat je een kind een bedrag schenkt voor een huis of studie en een ander kind niet, bijvoorbeeld omdat dat kind niet studeert of nog niet toe is aan een eigen huis. Dat verschil kun je ‘rechttrekken’ in je testament. Je laat het andere kind dan meer erven, zodat beide kinderen uiteindelijk evenveel hebben gekregen.

Voogd benoemen

In je testament kun je iemand benoemen die je minderjarige kinderen verzorgt en opvoedt als jij en de andere ouder zijn overleden. Ook beheert de voogd het vermogen dat je aan je kinderen nalaat. De voogdij kun je ook via de rechtbank regelen.

Bewindvoerder benoemen

Je kunt een bewindvoerder benoemen die de erfenis beheert voor je erfgenaam of erfgenamen. Dat kan van pas komen als:

• Je kind of kleinkind nog jong is en jij en je partner allebei zijn overleden.
• Of als je niet wilt dat de andere ouder, (ex)partner of voogd zijn vermogen beheert.
• Je kind een verstandelijke beperking heeft of niet met geld kan omgaan.

In je testament bepaal je hoelang het bewind duurt en wanneer het bewind stopt.

Bepaalde spullen nalaten aan een kind of kleinkind

Je kunt regelen dat je kind of kleinkind al direct na jouw overlijden bepaalde spullen krijgt. Dat kun je in je testament regelen met een legaat.

Kleinkinderen laten erven

Volgens de wet erven je kleinkinderen niet zolang je kinderen nog leven. In een testament kun je regelen dat zij ook direct iets erven. Je kunt er voorwaarden aan verbinden, bijvoorbeeld dat zij dit voor hun studie gebruiken. Bij minderjarige kleinkinderen kun je een bewindvoerder benoemen die de erfenis beheert tot ze meerderjarig zijn, of een andere leeftijd hebben bereikt.

Kind of kleinkind erft met uitsluitingsclausule

Je kunt een uitsluitingsclausule opnemen in je testament. Hierin leg je vast dat wat je kind of kleinkind ontvangt, nooit gezamenlijk bezit wordt met de (toekomstige) partner van die erfgenaam. Het blijft dus alleen van je erfgenaam, ook als ze uit elkaar gaan.

Kind onterven

In je testament kun je een kind onterven. Maar een onterfd kind heeft volgens de wet nog steeds recht op de legitieme portie. Dat is een geldbedrag ter grootte van de helft van wat het kind volgens de wet zou erven. De legitieme portie geeft alleen recht op geld, niet op spullen. Na je overlijden heeft het kind 5 jaar de tijd om zijn legitieme portie op te eisen. Daarna vervalt het recht op zijn deel van de erfenis.

Wanneer het onterfde kind is overleden, hebben zijn kinderen recht op de legitieme portie. Deze kinderen hebben samen recht op de legitieme portie waarop de overleden ouder recht zou hebben als die nog leefde. Vraag de notaris of je recht hebt op een legitieme portie.

Je kunt voorkomen dat je partner de legitieme portie meteen moet uitbetalen als het onterfde kind zijn deel opeist. Dan zet je in je testament dat het onterfde kind zijn legitieme portie pas krijgt nadat je partner is overleden. Meer over onterfd worden

Kinderen van partner (stiefkinderen)

De kinderen van jouw partner zijn volgens de wet niet jouw erfgenaam. Wil je dat ze ook erven? Dan heb je een testament nodig waarin je hen tot erfgenaam benoemt. Je kunt bepalen of ze evenveel erven als je eigen kinderen, of niet.

Kinderen erven, partner krijgt vruchtgebruik

Heb je kinderen uit een eerder huwelijk en ben je hertrouwd? Dan kun je ervoor kiezen de nieuwe partner het vruchtgebruik te geven van bijvoorbeeld het huis. Je kinderen erven het huis, waardoor ze meer zekerheid hebben dat ze in de toekomst iets krijgen uit jouw nalatenschap. Je nieuwe partner mag in het huis blijven wonen. In je testament bepaal je wanneer het vruchtgebruik stopt. Bijvoorbeeld als je partner hertrouwt, naar een verzorgingshuis gaat of zelf overlijdt. Op dat moment worden de kinderen volledig eigenaar van het huis.

Andere mogelijkheden bij hertrouwen partner

Je kunt ook andere zaken in je testament regelen voor als je partner hertrouwt na jouw overlijden:

• Wat je kinderen nog tegoed hebben uit jouw nalatenschap kunnen zij op dat moment opeisen bij je partner.
• Je kinderen kunnen op dat moment ook gebruikmaken van hun wettelijke wilsrechten. Die geven kinderen het recht om bepaalde spullen uit jouw nalatenschap op te eisen bij je partner. De wetgever heeft dit zo geregeld om familiestukken binnen de familie te houden.

Let op: Wilsrechten kunnen voor de langstlevende partner lastig zijn. Misschien wil je partner die spullen blijven gebruiken. In je testament kun je de wilsrechten van je kinderen daarom opheffen of beperken.