Wie is erfgenaam

Heeft de overledene een testament gemaakt, dan staat daarin wie de erfgenamen zijn en wat ze erven. Als er geen testament is, bepaalt de wet wie de erfgenamen van de overledene zijn en welk deel ze krijgen.

Om te weten of iemand een testament heeft gemaakt, neemt u contact op met het Centraal Testamentenregister

Geen testament: erfgenamen volgens de wet

De wet kent vier groepen erfgenamen:

  1. partner, kinderen en hun afstammelingen
  2. ouders, broers, zussen en hun afstammelingen
  3. grootouders met hun (klein)kinderen, ooms, tantes, neven, nichten
  4. overgrootouders en hun afstammelingen

Als eerste wordt gekeken of de overledene een partner en/of (klein)kinderen had (groep 1). Zijn die er niet, dan wordt gekeken naar groep 2, enzovoort.

Partner erfgenaam

Automatisch (volgens de wet)

  • u bent getrouwd
  • u bent geregistreerd partners

Bent u gescheiden of officieel gescheiden van tafel en bed, dan is uw partner geen erfgenaam meer.

Niet automatisch

  • u woont samen
  • u heeft een lat-relatie

In deze gevallen is een testament nodig om uw partner erfgenaam te maken.

Samenlevingscontract

Als u een samenlevingscontract heeft, is uw partner niet automatisch erfgenaam. Om uw partner erfgenaam te maken, is een testament nodig.

Als u uit elkaar gaat, vervalt dit testament niet automatisch. U kunt dan het beste een nieuw testament maken.

Kinderen erfgenaam

Automatisch (volgens de wet)

  • kinderen (volgens geboorteakte)
  • geadopteerde kinderen

Niet automatisch

  • stiefkinderen. In een testament kunt u bepalen dat uw stiefkinderen ook erven. Ze kunnen dan evenveel erven als uw eigen kinderen.
  • pleegkinderen
  • biologische kinderen die u ter adoptie heeft afgestaan
  • biologische kinderen die u niet heeft erkend

Als de rechter heeft vastgesteld dat u de vader bent van een kind, wordt dat kind automatisch uw erfgenaam.

Recht van kinderen bij stiefouders

Bent u weduwnaar of weduwe en u hertrouwt, dan hebben uw kinderen het recht om hun deel van de erfenis van uw overleden partner op te eisen. Dit zijn wilsrechten. Uw kind kan een beroep doen op zijn wilsrechten als:

  • u hertrouwd bent of (opnieuw) een geregistreerd partnerschap bent aangegaan
  • uw partner hertrouwt of opnieuw een geregistreerd partnerschap aangaat na uw overlijden

Met een testament kunt u de wilsrechten van uw kinderen uitbreiden, beperken of opheffen.

Verdeling partner - kinderen

Wanneer u geen testament heeft gemaakt en u was getrouwd of had een geregistreerd partnerschap, geldt automatisch de wettelijke verdeling. De nalatenschap wordt dan in gelijke delen verdeeld tussen de partner en eventuele kinderen. Maar de kinderen krijgen hun erfdeel niet meteen in handen.

Om te voorkomen dat de partner gedwongen wordt om het huis of andere goederen te verkopen, mag hij of zij het erfdeel van de kinderen blijven gebruiken. Zo kan de partner in het huis blijven wonen en geld van de rekening halen voor dagelijks levensonderhoud. De partner moet de eventuele erfbelasting voor de kinderen voorschieten.

Eerder opeisen erfdeel

De kinderen kunnen hun erfdeel opeisen:

  • bij faillissement van uw partner
  • als uw partner in de schuldsanering terechtkomt
  • bij overlijden van uw partner

Legitieme portie

Het erfdeel waar een kind altijd recht op heeft, wordt 'legitieme portie' genoemd. De legitieme portie is de helft van het geldbedrag dat het kind volgens de wet zou erven. Het kind heeft hier ook recht op als de overledene hem in het testament heeft onterfd.

Afwijken wettelijke verdeling

Met een testament kunt u afwijken van de wettelijke verdeling. Bijvoorbeeld door te bepalen dat uw kinderen meteen bij uw overlijden een geldsom in handen krijgen. Of dat ze hun deel krijgen als uw partner naar een verzorgingshuis gaat. Dat kan gunstig zijn voor de eigen bijdrage die uw partner eventueel moet betalen voor het verzorgingshuis.

Legaat

Als in een testament staat dat u een legaat krijgt, dan laat de overledene u iets na dat speciaal voor u is. Bijvoorbeeld een meubelstuk, een auto, sieraden of een som geld. De erfgenamen en eventuele executeur zijn verplicht u op de hoogte te stellen van het legaat en u het legaat te geven.

Wanneer krijgt u uw legaat?

Bevat de erfenis schulden, dan moeten eerst de schuldeisers worden betaald uit de nalatenschap. Daarna krijgt u uw legaat. Iemand die een legaat krijgt, heet een legataris. Schuldeisers hebben voorrang op de legataris. Maar een legataris heeft voorrang op de erfgenamen.

Weigeren legaat

Een legaat hoeft u niet te accepteren. Een reden om te weigeren is als het legaat een huis betreft en u veel kosten verwacht aan het huis. Of omdat u het legaat niet wilt. Of als de overledene voorwaarden aan het legaat heeft verbonden waar u het niet mee eens bent. Voor elk legaat kunt u apart beslissen of u het accepteert of weigert.

Erfgenaam, onterfd en legaat

U kunt erfgenaam zijn én een legaat krijgen. Beide kunt u los van elkaar accepteren of weigeren.
Het is ook mogelijk dat u bent onterfd, maar wel een legaat krijgt. Als u kind bent van de overledene, dan wordt de waarde van uw legaat afgetrokken van uw legitieme portie.

Vond u deze informatie nuttig?