Erfenis aanvaarden of niet

Als u erfgenaam bent, dan kunt u kiezen of en hoe u de erfenis aanvaardt. Iedere erfgenaam neemt een eigen beslissing over aanvaarden of verwerpen. Als u de erfenis aanvaardt, bent u aansprakelijk voor eventuele schulden van de overledene. Ook heeft de aanvaarding mogelijk gevolgen voor uw uitkering of toeslagen.

U kunt kiezen uit drie mogelijkheden:

  1. Zuiver aanvaarden
    U aanvaardt de nalatenschap en bent (samen met de andere erfgenamen die zuiver hebben aanvaard) aansprakelijk voor eventuele schulden.
  2. Beneficiair aanvaarden
    U aanvaardt de nalatenschap, maar hoeft eventuele schulden niet uit eigen zak te betalen.
  3. Verwerpen
    U krijgt niets uit de nalatenschap en bent ook niet aansprakelijk voor eventuele schulden.

Wanneer kiezen

De meeste erfgenamen nemen de beslissing binnen drie maanden na het overlijden. Dan weten ze ongeveer of er schulden zijn en of de bezittingen en het vermogen opwegen tegen de schulden. Eventuele schuldeisers kunnen hun geld pas na drie maanden opeisen.

Pas op: per ongeluk zuiver aanvaarden

Als u nog niet zeker weet of u zuiver wilt aanvaarden, pas dan op dat u zich niet als erfgenaam gedraagt. Bijvoorbeeld door:

  • waardevolle spullen van de overledene mee naar huis te nemen, zonder dat u op papier vastlegt dat u ze alleen voor veiligheid meeneemt;
  • een schuldeiser te betalen met geld uit de nalatenschap of met eigen geld (begrafeniskosten mag u wel betalen);
  • geld op te nemen van de gezamenlijke rekening.

Op het moment dat u door uw gedrag een erfenis (per ongeluk) aanvaardt, aanvaardt u de erfenis mét eventuele schulden. Denk bijvoorbeeld aan een koophuis dat een lagere verkoopwaarde heeft dan de openstaande hypotheekschuld. Het gevaar bestaat dat u de restschuld uit eigen zak moet betalen.

Zuiver aanvaarden erfenis

Als u kiest voor zuivere aanvaarding van de nalatenschap, dan erft u alle bezittingen en schulden, samen met eventuele andere erfgenamen. De erfgenamen zijn ook samen verantwoordelijk voor de afwikkeling van de nalatenschap.
Heeft u eenmaal de erfenis aanvaard, dan kunt alleen bij hoge uitzondering op deze keuze terugkomen. Dat kan als er achteraf hoge schulden blijken te zijn waarvan u niets wist en ook niet had kunnen weten. U moet daarvoor naar de rechter. Als u niets heeft gedaan om te onderzoeken of er schulden zijn, kunt u niet op uw keuze terugkomen.

Keuze doorgeven

Als u officieel wilt aanvaarden, kun u daarvoor naar de griffie van de rechtbank. U kunt uw keuze voor zuivere aanvaarding ook via ondertekening van een verklaring van aanvaarding bij de notaris vastleggen.

naar boven

Bekijk de animatie beneficiair aanvaarden (1:19 min)

Beneficiair aanvaarden erfenis

Als u een erfenis beneficiair aanvaardt, krijgt u wel de erfenis maar bent niet aansprakelijk voor eventuele schulden. De belangrijkste reden voor deze keus is als u denkt dat de nalatenschap vooral uit schulden bestaat en dat die schulden hoger zijn dan het bezit.

Vereffeningsprocedure

Als een van erfgenamen beneficiair aanvaardt, moet de hele nalatenschap volgens bijzondere regels worden afgewikkeld (vereffeningsprocedure). Dat is iets meer werk voor de erfgenamen dan bij zuivere aanvaarding en brengt wat extra kosten (rechtbank) met zich mee.

  • Er moet eerst een boedelbeschrijving komen met een opsomming van alle schulden en het bezit in de nalatenschap. De notaris kan u hierbij helpen.
  • Vervolgens moeten de erfgenamen de schuldeisers aanschrijven en afbetalen. De rechter kijkt mee met deze 'vereffening'.

De vereffeningsprocedure is niet altijd nodig. Uw notaris kan u daar meer over vertellen.

Keuze doorgeven

Als u beneficiair wilt aanvaarden, dan legt u een schriftelijke verklaring af bij de rechtbank. Dit kunt u ook met een volmacht via uw notaris regelen. Dan hoeft u niet zelf naar de rechtbank. Voor een verklaring bij de rechtbank betaalt u griffierechten.

naar boven

Verwerpen erfenis

Als u een erfenis verwerpt, dan krijgt u niets uit de nalatenschap, ook geen fotoboeken of brieven. U bent niet aansprakelijk voor eventuele schulden. U bent niet betrokken bij de afwikkeling van de nalatenschap.

Redenen om te verwerpen

  • De nalatenschap bevat meer schulden dan vermogen.
  • U wilt niets te maken hebben met de nalatenschap (omdat u bijvoorbeeld ruzie had met de overledene).
  • U heeft ruzie met de andere erfgenamen.

Wie krijgt uw erfdeel als u verwerpt?

  • Bij een testament: uw erfdeel gaat naar de andere erfgenamen in het testament (tenzij er in het testament iets anders staat).
  • Zonder testament: uw erfdeel gaat naar de wettelijke erfgenamen na u. Bijvoorbeeld uw kinderen als u die heeft. Uw kinderen kunnen de erfenis ook verwerpen.

Keuze doorgeven

Als u de erfenis wilt verwerpen, dan legt u een schriftelijke verklaring af bij de rechtbank. Dit kunt u ook met een volmacht via uw notaris regelen. Dan hoeft u niet zelf naar de rechtbank. Voor een verklaring bij de rechtbank betaalt u griffierechten.

naar boven

Uitkering, toeslagen of pensioen

Als u een bijstandsuitkering heeft of in de schuldsanering zit, dan moet u uw erfenis melden. Bij zorgtoeslag, een studiebeurs of huurtoeslag kan de erfenis van invloed zijn op uw toeslag of beurs. Een erfenis heeft geen gevolgen voor een pensioen en AOW-uitkering.

Erfgenaam jonger dan 18

Om hen te beschermen tegen eventuele schulden kunnen minderjarigen kiezen tussen beneficiair aanvaarden en verwerpen van een erfenis. Bij minderjarigen moet de kantonrechter toestemming geven voor verwerpen. De wettelijk vertegenwoordiger van het kind regelt dit. Wordt binnen drie maanden geen keus doorgegeven, dan aanvaardt de minderjarige de erfenis automatisch beneficiair.

Vond u deze informatie nuttig?